Miłośnicy historii komunikacji miejskiej mają powody do radości. Tramwaje Śląskie włączyły się do organizowanej przez MPK w Krakowie akcji wymiany zabytkowych tramwajów pn. „Tramwaj łączy miasta”. Dzięki tej współpracy do naszej aglomeracji trafił wyjątkowy wagon SN1-59 z okresu międzywojennego, dokładnie z 1922 r. Na tory Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii wyjedzie już 5 lipca i będzie kursował w każdą niedzielę i święta aż do 27.09.2026 r.

ROZKŁAD JAZDY SN1 05.07 – 27.09.2026 r.

Warto wspomnieć, że jedną z największych atrakcji hiszpańskiej Majorki jest właśnie podobny, tyle, że cały drewniany, zabytkowy tramwaj z 1913 r. kursujący w turystycznej miejscowości Sóller.

To już kolejna edycja projektu realizowanego przez krakowskiego przewoźnika, w ramach którego historyczne pojazdy z różnych miast przez wakacje kursują poza swoimi macierzystymi sieciami. W tym roku przedsięwzięcie ma rekordową skalę – do Krakowa przyjechały zabytkowe wagony z Warszawy, Poznania, Wrocławia i Katowic. Tramwaje Śląskie dołączyły do akcji po raz pierwszy.

Wagon, który stał się… domkiem letniskowym

Dzięki tej wyjątkowej wymianie taboru na Śląsk przyjechał wagon SN1-59 z 1922 r. – jeden z najcenniejszych eksponatów krakowskiej kolekcji historycznej. Ten zabytkowy pojazd jest jednym z 15 wagonów zbudowanych przez pracowników Krakowskiej Spółki Tramwajowej, której właścicieli nie było stać  po zakończeniu I wojny światowej na zakup, czy też zaciągnięcie kredytu na nowy tabor.

SN1-59 jest pierwszym krakowskim tramwajem, w którym od początku nie obowiązywał podział na pierwszą i drugą klasę. Wyróżniało go miedzy innymi wnętrze – jedna duża przestrzeń z ławkami wzdłuż ścian bocznych i 16 małych okien. W miarę upływu lat zmienił swoje wyposażenie i wygląd.

Gdy w 1959 r. wagon wycofano z ruchu, jego nadwozie, po zdemontowaniu urządzeń elektrycznych i mechanicznych, wykorzystano w… ośrodku wczasowym MPK w Osieczanach.

–  Przerobiono go na domek mieszkalny, w którym przez kolejne niemal 12 lat spędzali urlopy pracownicy krakowskiego przewoźnika wraz z rodzinami – opowiada Jacek Kołodziej, kierownik Stacji Obsługi  i Remontów w MPK S.A. w Krakowie.

Końcem „urlopu” dla SN1 było wybudowanie nowego ośrodka wczasowego w Osieczanach. Wysłużone nadwozie tramwaju trafiło w ręce prywatnej osoby zamieszkującej okolice Myślenic, by w 1986 r. wrócić… jako wrak.

– Trafił on do ówczesnej Składnicy Taboru Zabytkowego MPK. W 1998 r. został przekazany do Muzeum Inżynierii Miejskiej (obecnie Muzeum Inżynierii i Techniki), a latem 2020 r. powrócił do swojego pierwotnego właściciela, czyli MPK w Krakowie. Dwa lata później rozpoczęła się jego pieczołowita odbudowa. Podczas renowacji starano się zachować jak najwięcej oryginalnych elementów, w tym drewnianej konstrukcji i wyposażenia. Dzięki temu dziś prezentuje się dokładnie tak, jak w ostatnich latach swojej eksploatacji, czyli w latach 50. XX wieku – uzupełnia Kołodziej.

Tak więc w okresie od 5 lipca do 27.09. 2026 r. mieszkańcy Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii oraz turyści ją odwiedzający będą mogli zobaczyć ten wyjątkowy tramwaj w ruchu i odbyć podróż w klimacie II Rzeczypospolitej. To nie tylko atrakcja dla miłośników komunikacji miejskiej, ale również niepowtarzalna okazja, by na własne oczy zobaczyć kawałek historii.

Podróż do innej epoki

Warto wspomnieć, że w ramach wymiany Śląska spółka wypożyczyła do Krakowa wagon 102Na nr 183. Ta seria jest prawdziwą legendą komunikacji miejskiej. Spośród 645 wyprodukowanych wagonów, aż 128 trafiło do ówczesnego Wojewódzkiego Przedsiębiorstwa Komunikacyjnego w Katowicach. Seria 102Na jest doskonale znana również starszym mieszkańcom Krakowa.

– Nasz tramwaj 102Na nr 183 to stały uczestnik parad oraz okazjonalnych przejazdów turystycznych . W przeszłości wagony z tej serii obsługiwały najbardziej obciążone linie, wożąc tysiące pracowników do śląskich kopalń i hut. W Krakowie – często w składach – były najpewniejszym środkiem transportu robotników do ówczesnej Huty im. Lenina. Tramwaj numer 183 został wyprodukowany w 1970 roku. Od 2006 roku był eksploatowany jako pojazd techniczny, później jako wagon historyczny – podkreśla Jacek Kaminiorz, dyrektor techniczno-eksploatacyjny spółki Tramwaje Śląskie S.A.

102Na to wyjątkowy model tramwaju. Dla niektórych jedyny w swoim rodzaju.

– Charakterystyczne dźwięki wagonu 102Na to praca przekładni podczas rozruchu, charakterystyczne furczenie przekładni wózkowych podczas hamowania, piękne zgrzytanie i muzyka płynąca z przegubu. To jest melodia przeszłości, której warto posłuchać – podsumowuje Sebastian Wiśniewski, kierownik Ośrodka Szkolenia Motorniczych w spółce Tramwaje Śląskie S.A.

ROZKŁAD JAZDY SN1 05.07 – 27.09.2026 r.