Spółka Tramwaje Śląskie S.A. zarządza siecią torową o długości 346,5 km toru pojedynczego (kmtp).
W skład infrastruktury wchodzi również 701 zwrotnic, z czego 102 mają napęd elektryczny i mogą być sterowane zdalnie.
Sieć torowa obejmuje:
- 314,8 kmtp torów wykorzystywanych do codziennego ruchu tramwajów,
- 31,7 kmtp torów znajdujących się na terenach zajezdni w Będzinie, Bytomiu, Gliwicach i Katowicach oraz Zakładu Usługowo Remontowego w Chorzowie.
Torowiska wydzielone
Największą część sieci stanowią torowiska wydzielone. Ich długość wynosi 274,5 kmtp.
Torowiska tego typu są budowane w technologii podsypkowej. Oznacza to, że szyny są ułożone na podkładach, które spoczywają na warstwach kruszywa.
Konstrukcja torowiska obejmuje:
- grunt rodzimy lub wzmocnione podłoże,
- warstwy podbudowy z kruszywa,
- podkłady drewniane lub strunobetonowe,
- szyny tramwajowe (rowkowe) albo kolejowe (bezrowkowe).
W konstrukcji często stosuje się geosyntetyki, czyli materiały wzmacniające podłoże i ułatwiające odprowadzanie wody. Dzięki temu torowisko jest bardziej trwałe i lepiej tłumi drgania powstające podczas przejazdu tramwajów.
Torowiska zielone
Na sieci spółki Tramwaje Śląskie S.A. znajdują się również torowiska zielone.
Różnią się one od torowisk wydzielonych tym, że ich górną warstwę stanowią ziemia i roślinność zamiast kruszywa.
Do budowy takich torowisk wykorzystuje się specjalne rozwiązania, między innymi technologię Rheda City oraz prefabrykowane płyty torowe z komorami przeznaczonymi do wykonania zielonej nawierzchni.
Obecnie torowiska zielone stanowią niecałe 2% całej eksploatowanej sieci. Ich udział będzie stopniowo wzrastał wraz z modernizacją infrastruktury.
Torowiska w jezdni
Spółka eksploatuje również około 72 kmtp torowisk bezpodsypkowych.
Torowiska tego typu są zintegrowane z nawierzchnią drogi. Dzięki temu mogą korzystać z nich zarówno tramwaje, jak i inne pojazdy.
Stosowane są dwa rozwiązania:
- torowisko wykonywane na miejscu z żelbetowej płyty betonowej,
- torowisko z prefabrykowanych płyt produkowanych w wyspecjalizowanych zakładach.
W obu przypadkach szyny mocuje się za pomocą specjalnych mas poliuretanowych.
Torowiska bezpodsypkowe zapewniają większą trwałość oraz lepszy komfort jazdy. Z tego powodu stopniowo zastępują starsze torowiska podsypkowe z płytami nawierzchniowymi typu EPT i CBP.
![Torowisko W Płytach Prefabrykowanych Na Ul. Piekarskiej W Bytomiu [6]](https://www.tram-silesia.pl/wp-content/uploads/2026/02/Torowisko-w-plytach-prefabrykowanych-na-ul.-Piekarskiej-w-Bytomiu-6-1.webp "Infrastruktura 4")
Z czego składa się sieć trakcyjna?
Sieć trakcyjna dostarcza energię elektryczną do tramwajów. Energia pochodzi z podstacji trakcyjnych, które przygotowują ją do zasilania pojazdów. Następnie jest przesyłana przewodami zawieszonymi nad torami.
Do podstawowych elementów sieci trakcyjnej należą:
- słupy trakcyjne stalowe i betonowe,
- wysięgniki oraz zawieszenia poprzeczne z lin stalowych wraz z osprzętem,
- drut jezdny typu DjpS-100,
- lina nośna (w sieci wielokrotnej),
- izolatory,
- odgromniki,
- urządzenia sterująco-łączeniowe, nazywane urządzeniami specjalnymi.
Sieć trakcyjna spółki Tramwaje Śląskie S.A.
Na obszarze Górnośląsko-Zagłębiowskiej Metropolii Tramwaje Śląskie S.A. eksploatują 348 kilometrów toru pojedynczego (kmtp) sieci trakcyjnej, w tym:
- 163 kmtp sieci płaskiej,
- 185 kmtp sieci wielokrotnej.
Sieć płaska
Sieć płaska składa się wyłącznie z drutu jezdnego, który może być zawieszony pojedynczo lub wielokrotnie. To prostszy typ konstrukcji, stosowany na odcinkach o odpowiednich parametrach ruchu.
Sieć wielokrotna
Sieć wielokrotna składa się z drutu jezdnego oraz dodatkowej liny nośnej o przekroju 95 mm². Dzięki temu jest bardziej stabilna i lepiej sprawdza się na trasach o większych wymaganiach eksploatacyjnych.
Do jej głównych zalet należą:
- możliwość prowadzenia ruchu z prędkością przekraczającą 40 km/h,
- większa odległość między słupami trakcyjnymi,
- lepsza stabilność przewodów.
Oba rodzaje sieci mogą być wyposażone w urządzenia kompensacyjne. Ograniczają one wpływ zmian temperatury na naprężenie przewodów, co zwiększa niezawodność pracy sieci.
Jak zasilana jest sieć tramwajowa?
Podstacje trakcyjne i linie kablowe tworzą system zasilania sieci tramwajowej. Dzięki nim energia elektryczna trafia do sieci trakcyjnej, z której korzystają tramwaje. Ich niezawodna praca ma kluczowe znaczenie dla bezpieczeństwa i ciągłości ruchu.
Podstacje trakcyjne
Podstacje trakcyjne to obiekty infrastruktury energetycznej, których zadaniem jest przygotowanie energii elektrycznej do zasilania sieci tramwajowej. Mogą mieć formę budynków murowanych lub kontenerowych.
Do podstacji trafia energia elektryczna z sieci średniego napięcia o wartości 6 lub 20 kilowoltów (kV). Następnie transformatory i prostowniki przekształcają ją w prąd stały o napięciu 600 woltów (V DC), którym zasilana jest sieć trakcyjna.
Podstacje wyposażone są w urządzenia, które:
- zasilają sieć trakcyjną,
- sterują pracą instalacji,
- zabezpieczają urządzenia przed uszkodzeniami,
- monitorują stan infrastruktury.
Spółka Tramwaje Śląskie S.A. eksploatuje obecnie:
- 35 podstacji trakcyjnych,
- około 80 MW łącznej mocy zainstalowanej.
Linie kablowe
Linie kablowe łączą podstacje trakcyjne z siecią trakcyjną. Ich zadaniem jest bezpieczne i niezawodne przesyłanie energii elektrycznej.
Ponad 90% linii kablowych eksploatowanych przez Spółkę ułożonych jest w gruncie. Większość z nich wykonano z kabli aluminiowych o dużych przekrojach, przystosowanych do przesyłania wysokich prądów. W starszych częściach infrastruktury nadal wykorzystywane są również kable aluminiowe i miedziane o mniejszych przekrojach.
Część kabli dostarcza energię do poszczególnych odcinków sieci trakcyjnej, a pozostałe odprowadzają prąd z powrotem do podstacji. Poszczególne sekcje sieci są od siebie odizolowane, co zwiększa bezpieczeństwo oraz ułatwia prowadzenie prac eksploatacyjnych i serwisowych.
Sterowanie i bezpieczeństwo
Linie kablowe są połączone z siecią trakcyjną za pomocą rozłączników. Na zmodernizowanych odcinkach urządzenia te mogą być sterowane zdalnie z Centralnej Dyspozytorni Mocy. Pozwala to szybciej reagować na awarie i sprawniej zarządzać zasilaniem sieci.
Na odcinkach, które nie zostały jeszcze zmodernizowane, czynności łączeniowe wykonują służby techniczne bezpośrednio na miejscu.
